DNA in strafzaken: hoe sporenonderzoek echt geïnterpreteerd wordt in strafzaken (België)

DNA wordt vaak gezien als het ultieme bewijs in strafzaken, onweerlegbaar, objectief en beslissend. Maar in de realiteit van forensisch onderzoek en assisenzaken is DNA geen eindpunt, maar een interpretatie van sporen binnen een bredere context.

In dit artikel leg ik uit hoe DNA-sporen in strafzaken werkelijk worden geanalyseerd, welke factoren een rol spelen in overdracht en detectie, en waarom context essentieel is in de interpretatie van forensisch bewijs in België.

DNA-onderzoek in strafzaken en eliminatie van profielen

Op een kledingstuk van het slachtoffer werden drie DNA-sporen aangetroffen:

• één spoor van het slachtoffer

• één spoor van de dader

• en, een derde onbekend DNA-profiel

Op basis van een DNA-profiel kan worden vastgesteld of het om een man (XY) of een vrouw (XX) gaat.

In het kader van dit onderzoek werd beslist om een reeks vrouwelijke profielen te vergelijken, met als doel personen systematisch uit te sluiten die geen link hadden met de feiten.

Ook ik werd in dat kader gevraagd om een DNA-staal af te staan via een swabafname.

Belangrijke context in dit onderzoek:

• ik kende het slachtoffer niet

• ik had geen persoonlijke ontmoeting met het slachtoffer

• ik had het kledingstuk nooit eerder gezien

• en ik had het nooit aangeraakt

Wat bepaalt DNA-overdracht in forensisch onderzoek?

Wat veel mensen niet weten, is dat DNA overdraagbaar is, ook zonder rechtstreeks contact met een voorwerp.

Volgens inzichten uit forensische wetenschap en literatuur, waaronder het werk van Dr. Sofie Claerhout, hangt DNA-overdracht af van meerdere factoren:

• hoeveelheid DNA die wordt achtergelaten (dader vs. secundair spoor)

• type oppervlak (ruw vs. glad), op ruwe materialen blijven meer cellen achter dan op gladde oppervlakken

• intensiteit en frequentie van contact met een voorwerp

• aantal tussenstappen via personen of voorwerpen

• tijdsverloop tussen contact en analyse

• omgevingsfactoren zoals warmte, regen, zonlicht, water

• gebruikte analysetechnologie

Hoe meer mensen of voorwerpen ertussen zitten en hoe meer tijd er voorbijgaat, hoe kleiner de kans dat je DNA nog terug te vinden is, zelfs na contact.

DNA en secundaire overdracht in strafzaken

Een belangrijk maar vaak onderschat fenomeen is de secundaire overdracht.

DNA kan via indirect contact op een plaats terechtkomen zonder dat iemand ooit aanwezig is geweest op het moment van de feiten.

Dit maakt duidelijk dat:

• aanwezigheid van DNA ≠ aanwezigheid op de plaats delict

• hoeveelheid DNA ≠ betrokkenheid

• detectie ≠ interpretatie

Waarom context cruciaal is in forensisch bewijs

DNA-onderzoek dient niet alleen om te identificeren, maar ook om te elimineren binnen een onderzoek. Dat proces is essentieel in strafdossiers, maar vaak onzichtbaar voor buitenstaanders. Zonder context kan DNA verkeerd geïnterpreteerd worden, met mogelijke gevolgen voor de richting van een volledig onderzoek.

Mijn ervaring in strafdossiers

In mijn werk als privaat onderzoeker in strafzaken zie ik hoe belangrijk interpretatie van sporen is.

Niet elk spoor vertelt het volledige verhaal. En niet elke interpretatie is correct.

Conclusie

DNA is waardevol in strafonderzoek. Maar zonder context kan het misleiden zijn. De essentie van forensisch onderzoek ligt niet alleen in wat er gevonden wordt, maar in het begrijpen van hoe en waarom het daar terecht is gekomen.

Twijfelt u aan de interpretatie van bewijs of sporen in een strafdossier?

Als vergund privaat onderzoeker in strafzaken, assisen en coldcases ondersteun ik in lopende dossiers en doe ik heranalyses in afgesloten dossiers.

U kan een gratis telefonische gesprek plannen om uw situatie voor te leggen.

Bron: "Dader onbekend. Het y-chromosoom als sleutel tot onopgeloste moordzaken", Sofie Claerhout